Giải hóa học năm 2026
Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã trao giải Nobel Hóa học năm 2026 cho Henri B. Kagan và Kenso Soai vì phát hiện về các hiệu ứng phi tuyến và tự xúc tác trong tổng hợp hữu cơ bất đối xứng. Viện hàn lâm công bố giải thưởng hôm thứ Tư tại Stockholm. Hai người chia sẻ 12 triệu crown Thụy Điển, khoảng 1,2 triệu đô la.
Các phân tử ảnh gương
Nhiều phân tử tồn tại ở hai dạng là ảnh gương của nhau, giống như bàn tay trái và bàn tay phải. Trong y học, hai dạng này có thể hành xử rất khác nhau trong cơ thể, nên các nhà hóa học nỗ lực tạo ra dạng này mà không tạo ra dạng kia. Kagan, sinh tại Pháp và liên kết với Đại học Paris-Sud ở Orsay, đã nghiên cứu cách các hỗn hợp hợp chất có thể dẫn một phản ứng về phía một dạng gương duy nhất. Soai, sinh tại Nhật Bản, 95 tuổi và liên kết với Đại học Khoa học Tokyo, đã tìm ra một phản ứng tự xúc tác trong đó một sản phẩm tăng tốc quá trình tạo ra chính nó. Thí nghiệm này hiện được gọi là phản ứng Soai.
Tại sao điều này quan trọng
Ủy ban Nobel cho biết công trình này có tính quyết định đối với các nhà hóa học thiết kế phản ứng để sản xuất dược phẩm, hương liệu, mùi hương và vật liệu mới. Các phát hiện cũng chạm đến một câu hỏi lâu đời trong hóa học: làm thế nào sự sống lại ưu ái một dạng gương của các phân tử mà nó sử dụng.
Giải hóa học là giải thứ ba trong các giải Nobel năm nay. Giải y học hôm thứ Hai thuộc về Karl Deisseroth, Peter Hegemann và Georg Nagel cho các phát hiện về kênh ion điều khiển bằng ánh sáng dẫn đến quang di truyền, một phương pháp dùng ánh sáng để bật và tắt từng tế bào thần kinh. Giải vật lý hôm thứ Ba thuộc về Francis Halzen cho vai trò của ông trong Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện các neutrino năng lượng cao từ không gian. Giải văn học tiếp theo vào thứ Năm, giải hòa bình vào thứ Sáu, và giải kinh tế vào thứ Hai. Giải hóa học năm ngoái thuộc về Susumu Kitagawa, Richard Robson và Omar M. Yaghi cho các khung hữu cơ kim loại.